”Er zitten gewoon gaten in mijn geheugen, terwijl ik compleet nuchter was”

Sinds het begin van deze blog heb ik veel vragen gekregen over mijn persoonlijke ervaring met PTSS. In de about heb ik geschreven dat deze blog niet over mij gaat maar dat ik op deze blog ruimte maak voor de verhalen, ervaringen en deskundigheid van anderen. Ik ga overstag. Dave de Geus, afgestudeerd aan de Hoge School Utrecht Journalistiek en nu hard bezig met zijn master Nieuwe Media aan de UvA, is de aangewezen persoon om mijn verhaal aan jullie te vertellen.

Schermafbeelding 2013-05-11 om 14.52.53

In deze blogpost draaien we de rollen even om: de schrijver van het PTSS- blog neemt plaats aan de andere zijde van de tafel en hoeft zich niet te bekommeren om het stellen van vragen. David Hoogendam benadrukt op zijn blog dat het niet om hem, maar om anderen gaat. Andere mensen die lijden als gevolg van PTSS. Echter, kan ik mij als gastblogger heel goed voorstellen dat de trouwe volger van deze blog benieuwd is naar het eigen PTSS-verhaal van de 23-jarige student Journalistiek en zijn drijfveren om de blog draaiende te houden.

“De intercity van Utrecht naar Amsterdam rijdt vandaag niet in verband met een aanrijding met een persoon.” De doorgewinterde treinreiziger heeft deze mededeling vast weleens gehoord tijdens het lange wachten op het perron. Een zelfmoord op het spoor kan leiden tot een traumatische stoornis voor conducteur, maar ook voor de reiziger. Het overkwam David, toen eind 2011 een meisje voor de trein sprong waarin hij op dat moment net een plekje in de voorste coupe had gevonden. Enige tijd na het voorval kreeg hij last van onverklaarbare pijntjes, hyperventilatie en paniekaanvallen. Maar dat linkte hij in eerste instantie niet aan de zelfdoding van het meisje.

De pijntjes en hyperventilatie deden hem besluiten een bezoekje te brengen aan de huisarts. Deze stelde vast dat hij hyperventileerde. “Zoiets komt natuurlijk niet ‘out of the blue’, dus we moesten op zoek naar een verklaring. Maar eerst ging ik in therapie om mijn ademhaling onder controle te krijgen. Dat lukte vrij snel, maar de hyperventilatie-aanvallen bleven komen. Daarom moest ik toch naar een psycholoog.”

De zoektocht naar een verklaring voor de hyperventilatie duurde vervolgens langer dan verwacht. Uiteindelijk kwam David onder behandeling te staan bij een psychotherapeute. Deze stelde PTSS bij hem vast. Zij vroeg hem een lijstje te maken van gebeurtenissen die de oorzaak van zijn PTSS konden zijn, in de vorm van een tijdlijn. “Het meisje dat voor de trein sprong was natuurlijk een heftig gebeuren, maar ik heb zelf nooit de link gelegd tussen dat en mijn hyperventilatie. Op mijn lijstje zette ik zeer gedetailleerd uiteen wat het kon zijn. Daar beschreef ik bijvoorbeeld ook op dat ik ooit bijna van een heuvel ben gevallen in Italië en dat mijn ouders zijn gescheiden, maar de psychotherapeute pikte het treinvoorval eruit.”

Het vliegt wel weer over

Voordat de diagnose PTSS werd vastgesteld, sprak David niet uitgebreid met zijn omgeving over de hyperventilatie en paniekaanvallen. Hij was nooit een kleinzerig persoon geweest en dacht dat het wel over zou vliegen. Op een gegeven moment werd een paniekaanval zo heftig dat hij zichzelf tijdens een aanval even kwijt raakte. “Ik kreeg een aanval en ging naar buiten om even te lopen. Ik weet alleen niet meer waar ik heb gelopen. Er zitten gewoon gaten in mijn geheugen van die middag, terwijl ik verder compleet nuchter was. Dat voelt heel vreemd.” Over de aanvallen sprak hij onder meer met zijn vriendin en vervolgens vertelde hij ook zijn huisgenoten en vrienden dat hij daarvoor in therapie moest. Toen de diagnose werd gesteld was iedereen in zijn directe omgeving wel op de hoogte.

Om de traumatische gebeurtenis te verwerken volgde David bij de psychotherapeute een EMDR-behandeling, waarbij door middel van een soort hypnose het visuele plaatje van het heftige moment uit het geheugen gewist worden. Tijdens deze behandeling is de PTSS’er wel bij bewustzijn. “Ik kan nog goed navertellen wat er gebeurde, maar het beeld is uit mijn hoofd”, legt hij uit. Daardoor koppel ik bijvoorbeeld de toeter van een trein niet meer aan dat moment.”

Hij besloot van start te gaan met deze blog om mensen duidelijk te maken wat PTSS precies inhoudt. “Het syndroom is bij velen vrij onbekend; vaak denkt men bijvoorbeeld dat alleen soldaten die terugkomen uit oorlogsgebied het kunnen krijgen. Ik wil de wereld laten lezen dat iedereen PTSS kan krijgen en dat het ook door kleinere, persoonlijke ervaringen kan ontstaan.”

PTSS ging al 2.0. EMDR gaat 3.0

Bron: HKU Caren / Youtube

Bron: HKU Caren / Youtube

EMDR is al breed uitgelicht op deze blog, maar kan natuurlijk niet achterblijven bij de technologische ontwikkelingen van de 21e eeuw. Een vleugje EMDR, een snufje cognitieve gedragstherapie en een flinke scheut virtual reality komen samen in een smakelijke maaltijd; 3MDR.

3MDR is een nieuwe en nog zeer onbekende behandelingstherapie voor PTSS. Het is ontwikkeld door het Militair Revalidatie Centrum Aardenburg, Militair Geestelijke Gezondheidszorg en de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. De hypermoderne therapie is  ontworpen voor militairen die terugkeren uit een oorlogsgebied met PTSS. Het verschil tussen EMDR en 3MDR is dat je bij de tweede uit je luie stoel moet komen en door middel van beweging de strijd moet aangaan met je PTSS.

Hoe werkt 3MDR?

Bij 3MDR staat de patiënt op een loopband voor een gigantisch scherm. Als de patiënt begint te lopen op de band beweegt het beeld mee alsof je echt door virtuele wereld heen loopt. Tijdens de wandeling komt het slachtoffer beelden tegen die persoonlijk zijn geselecteerd en die betrekking hebben op het trauma.

Dit is het moment dat de, ondertussen herkenbare, EMDR-therapie weer tevoorschijn komt. Op het moment dat de patiënt zo’n beeld ziet vraagt de therapeut welke emoties daarbij komen kijken. Het antwoord komt in enorme letters op het scherm. Vervolgens verschijnt er een rode stip (de vervanger van de vingers van de therapeut) die van links naar rechts beweegt op het scherm. Net als bij de gebruikelijke EMDR vraagt de therapeut de emotie en het gevoel een cijfer te geven.

Deze sessie wordt net zo vaak herhaald tot het cijfer tot het laagste punt gedaald is. Hierna wordt de patiënt weer losgelaten in de virtuele wereld maar nu vergezeld met positief stimulerende muziek die het gevoel geeft dat er iets bereikt is.

In onderstaand filmpje, gemaakt door de drie ontwikkelende partijen, is te zien hoe het precies in zijn werk gaat:

 

3MDR is een therapie die nog in de kinderschoenen staat. Er is nog geen uitgebreid onderzoek gedaan en er is nog niet veel over gepubliceerd. De eerste tests zijn zeer positief uitgevallen en de reacties van de testpersonen waren ook erg goed. 3MDR-therapie is genomineerd voor de Accenture Innovation Awards 2013.

Bronnen:

http://emdrcongres.nl/EC/programma/prsentatieronde-2/b5-2/

http://www.accenture.com/Microsites/innovationawards/concepts/Pages/concept.aspx?conceptID=228

http://www.youtube.com/channel/UCa-u3K7eLiE4YZWIpZZsiNA?feature=c4-feed-u

 

”Dan gaan we nu EMDR doen”

John  (38) is gediagnostiseerd met PTSS. Nu moet hij er zo snel mogelijk vanaf komen. Hij wil weer aan het werk, hij wil weer leuke dingen kunnen doen en hij wil vooral zichzelf weer zijn. Zijn therapeute beveelt EMDR aan.

Om te laten zien wat EMDR is, heb ik John met een camera naar de therapeute gestuurd. Voorafgaand aan de EMDR moeten eerst een paar dingen worden vastgesteld:

Patrice: ‘’Welkom John, we gaan EMDR doen en dat is om een traumatische ervaring te verwerken. Je hebt een personenauto verpletterd zien worden onder een vrachtwagen en die mensen zijn overleden. Dat is blijven plakken en dit belemmert je in je werk als politieman. Je hebt hier een negatieve overtuiging over jezelf aan overgehouden. Kan je vertellen wat die negatieve overtuiging is?’’

John: ‘’Dat is de onmacht, het niks meer kunnen doen.’’

Patrice: ‘’Als je dat gevoel een cijfer van 0 tot 10 geeft, welk cijfer is dat dan?’’

John: ‘’Een 8.’’

Patrice: ‘’Dus dat zit erg diep. En bij dat gevoel hoort een emotie. Hoe heftig is die emotie van 0 tot en met 7?’’

John: ‘’Dat is toch wel een 7.’’

Patrice: ‘’Dan gaan we nu EMDR doen.’’

John is een fictief persoon. Hij is dus niet beschikbaar voor verder commentaar.

De EMDR wordt net zo lang toegepast tot de cijfers, van de overtuiging en van de emotie, tot het laagste punt gekomen zijn. Dit kan meerdere sessies duren, maar dit kan ook in één sessie al gebeuren. Dat is per trauma en per persoon verschillend.

Bronnen:

http://www.emdr.nl/, Vereniging EMDR Nederland

Patrice Nieuwenhuijs, Therapeute Amsterdam, www.therapie-amsterdam.net, 06-51146488

Met dank aan:

Matthias Sanders, technische ondersteuning